‘කොඩිත් උනමින් මුදුත් ගලවා දැමූ පේරැස් ඇල කියන්නේ’

ඕපනායක මාලියද්ද වෙලේ මහ යුද ගැටුම

මේ කියන්න යන්නෙ පුරා කතාවක්. උග්ගල් අලුත්නුවර දේවාලෙ වර්තමාන මහබෙත්මේ කපුනිලය දරන සාලිය බණ්ඩාර මහතාට පෙර එම නිලය දැරුවේ ඔහුගේ පියාණන් වන මංගලනාත බ්‍රාහ්මණගේ භාරතරත්න බණ්ඩාර මහතාය. මේ දේවාල පුරාණය ගැන විශේෂිත දැනුමක් සහිතව මහත් භක්තියෙන් රාජකාරියේ යෙදුන ඔහු ඒ  ගැන  විමසන්නකුට   පැවසීමට  කිසිදු පැකිලීමක් දැක්වූයේ නැත. මෙතැන් සිට පැවසෙන්නේ මේ  කපු මහතා හා සාකච්ඡාකරමින්  අසාගත් මහ දිග කතාවකින්  කොටසක්. එය ඒ  වදන්වලින් ලියවෙන අතරම ලිපිය කෙටි වීම පිණිස විමසන ලද වැදගත්ම ප්‍රශ්න ඉවත් කර ඇති බව සලකන්න   [i].  අසාගත් දිනය:   1993 මහ පෙරහර ඇරඹෙන දිනට පෙර දින රාත්‍රිය. ස්ථානය: දේවාල දිග්ගෙය

භාරතරත්න කපුමහතා 1993 මහ පෙරහරට පෙරදින රාත්‍රිය- පුරාණ උඩුවියනක් ද දිග හැර පෙන්වමින් කතා පවසයි.පෙරහර තේවා වල දී අනාදිමත් කාලයක සිට ගැයෙන යාදිනි කවි  වලින් ද මේ කතා පුවතේ  ඇතැම් තොරතුරු තහවුරු වෙයි. මේ කවි  පුරාණ ‘කන්දකමාර සිරිතේ’ පුස්කොල ග්‍රන්ථයේ අන්තර්ගතව ඇත. විශේෂ සටහන් බලන්න එබැවින් කපුමහතාගේ කතාව හුදු ප්‍රබන්ධයක් ලෙස ඉවත දැමිය නොහැකි  බව පෙනී යයි.

දැන් අපි මේ ඉන්න දේවාලෙ හදල තියෙන්නෙ කඳු මුදුනක් මට්ටම්කරල නෙව. ඒ කාලෙ මෙතන තිබුණය කියන්නෙ මහා නුග ගහක්. ඒක මුළු පළාතම වහගෙන හෙවන දීගන තිබිල තියනව. මෙතන තමයි පරහතුරට විරුද්දව යුද්ද සංවිධානය කරන සාකච්ඡාව තිබුණෙ. ඒ වෙන කොට යාපා මහ රජ්ජුරුවො   යුද්දෙ කරන්න ගිහින්  දෙපාරක්ම පරාද වෙලා තිබුණෙ. ඉතින් මේ නුග හෙවනට තමුන්ගෙ පැරණි සේනාවයි. මේ පැත්තෙන්, ඒ කියන්නෙ මැදගම පැත්තෙන් එකතු කරල හදාගත්තු සේනාවයි මුණ ගස්සල*  තුන්වෙනිවතාවට කරන්න යන යුද්දෙ ගැන උපදෙස් දි දී හිටිය. ඔය වෙලාවෙ කැළෑව අස්සෙන් මහා හඬින් හක්ගෙඩියක් පිඹින හඬ ඇහිල කලබල වෙලා “මේ හඬ කුමක්ද” කියල විමසල තියනව. (පුරා කතාවේ විවිධ අවස්ථා ‘කන්දකුමාර සිරිතේ’ කවි වලින් ද තහවුරු  වන බව පෙනෙන විට එම කවි  උපුටා දක්වා ඇති  බව සලකන්න.[ii])

එකල් යාපා නිරිඳු යුදයට ගොසින් දෙවරක් පැරදුනේ
සියල් සිව්රඟ සෙනග ගනිමින් තුන්වෙනුව වඩිනා දිනේ
මෙකල් මැදගම යන ගමේ දී සක් නදක් අසමින් වනේ
විපුල් රිවිකුල ප්‍රභූපති මේ කිමෙක් දැයි වදහල තැනේ

ඒ වෙලාවෙ මැදගම බණ්ඩාරවලියෙ ඒ කාලෙ වෙන විට හිටපු බණ්ඩාර වරයා ඉදිරියට ඇවිත් පෙනී හිටල “අපේ  කැළෑව අස්සෙ තියන දේවාලෙ බ්‍රාහ්මණ ගොල්ලක් කන්දස්වාමීන් වහන්සේට කරන පූජා තේවා හඬ” බව කියා හිටල තියනව. දෙවියන්ගෙ හාස්කම් ගැනත්, සුර අසුර යුද්දය දිනා දෙන්ඩ සමත් වුන දෙවියන් කියන්නෙ මේ කතරගම දෙවියන් බවත් පෙන්නල දීල තියනව[iii].

මහත් වලියෙන් එගම දැනුමැති එක්කෙනෙක් ලොව පැවත ආවේ
දොහොත් මුදුනේ තබා නිරිඳුට අභිමුඛව මේ ලෙසට කීවේ
ශපත් සිරිලක මගුල් ගෙය මෙන් දිගා ආසිරි ඔබට බෝවේ
සවත් දෙවිඳුගෙ රන් අවියකට පරදේසියෙක් කරන තේවේ

මේක අහගන හිටපු  රජ්ජුරුවො රන් පණං 1000 ක පඬුරු පොදියක් ළඟ තිබුණ කොස් පැලේ*** බැඳල, මැදගම දේවාලෙට  යුද්දෙ දිනා දෙන ලෙස ඉල්ලා හිටල තියනව. එහෙම දිනුවාම මෙතන අලුතෙන් ම නුවරක් හදල විහාරෙත් දේවාලෙත් ලොකු සිද්ධස්ථානයක් විදිහට ගොඩනගන බව තමයි පොරොන්දු වුනේ.

ඉතින් යුද්දෙට ගියා. මුල්ම යුද්දෙ පරහතුර එක්ක නෙමෙයි, තමන්ගෙම කෙනෙක් එක්ක. හීතාවකින් ආපු තව රජ දරුවෙක් එක්ක. මෙහෙ ඉඳල යන කෙනෙකුට ඕපනායක මාලියද්ද වෙල්යාය පටන් ගන්න තැනම හමුවෙන කඳු මුදුනෙ** එදා රජ්ජුරුවො නැවතිච්ච ගමන් මාලිගාව තිබිල තියෙන්නෙ. එතන ඉඳල මේ දෙරජවරු අරගල කරමින් පෙරලි වෙවී හුණුවල වෙල්යාය හරියට යනකං යුද්ද කරගන යද්දියි මේ නිකං නිස්කාරණේ අපේම මිනිස්සු නැහෙන්නෙ කියල තේරුං අරන් ජය කොඩි බැඳල සමාදාන වුනා.  දෙ රජ වරු තම තමන්ගෙ පෙරැස් මුදු ගලවල එතන තියන ඇලට දාල අද පටන් මේ ඇල තමයි පේරැස් ඇල කියල නම් කරල ඇලෙන් දෙපැත්ත දෙන්නට වෙන්න බෙදාගත්ත.

සවත් දෙවිඳුට පඬුරු යදිමින් නිරිඳු යුදයට වඩින්නේ
මහත් ඒ දෙවි බලෙන් රුපු රජ මඟුල් සන්තානෙට වඩින්නේ
කොඩිත් උනමින් මුදුත් ගලවා දැමූ පේරැස් ඇල කියන්නේ
මහත් පුද පෙරහර පවත්වා දෙරජ දෙදිසාවට වඩින්නේ

ඔය තමයි මාලියද්ද වෙලේ තිබුණ යුද්දෙ. එයින් පස්සෙ තමයි පරහතුරන් එක්ක මහා යුද්දෙ තිබිල තියෙන්නෙ “කපුමහත්තය ‘පරහතුරය’ කියන්නෙ පරංගින්ට ද?” යනුවෙන් ඇසූ පැනයට ඔව් එහෙම වෙන්න පුළුවන්. සීතාවක රාජසිංහ දෙයියො හිටියෙ මේ කාලෙම නං මේ එතුමාම වෙන්න ඕන මොකද යාපා මහ රජ්ජුරුවො කියන්නෙ මේ දේවාලෙ මළුව ගොඩනැගිලි විතරක් නෙවෙයි අමුණු විසි දාහකටත් වඩා ලොකු පළාතක්ම දේවාලෙට පිදවිලි ගම් බවට පත් කරපු නිසා. එසේ මෙසේ කෙනෙක් නොවන බව පෙනෙනව නේ. ඒ ගම්බිම් වලින් අදටත් දේවාලෙට කදමළු ගේනව නෙව.

කතාව ඉවර නෑ.  ඉතිරි කොටස මී ලඟ ලිපියේ

විශේෂ සටහන්

  • පහත * ලකුණෙන් දැක්වෙන පුරාණ ලේඛනයේ  පැවසෙන්නේ ද භාරත කපුමහතා පවසන කතාවම බව පෙනී යයි. වෙනසකට ඇත්තේ ලේඛනයේ දැක් වෙන්නේ යුද්ධය සමාදාන වීමෙන් අනතුරුව යාපා මහ රජු මැද්දේගම් නුවර මාලිගයට ගිය බවකි. එහෙත් භාරතරත්න කපු මහතා  ‘යුද්ධ සමාදානය’ යනු ‘යුද ජයක්’ සේ නොදකින අතරම පවසන්නේ තමන්ගේ අය අවනත කරගෙන ‘පරහතුරන්‘ හා කළ යුද්ධයක් ගැනය. සොරගුණු දේවාල තුඩ පතේ ද යාපා මහ රජු ගේ යුද ගමන ‘………. අඛණ්ඩ අචින්ද්‍ර අසත්පුරුෂ දුෂ්ට දුර්ජන පරසමයක්කාරයින් ප්‍රලය කර වදාරා මහත් වූ ජය එර්ධියට පැමිණ……’ ලෙස දැක්වෙයි. එය  භාරතරත්න කපුමහතාගේ කතාවට සැලකියයුතු ආලෝකයක් ලබා දෙයි. මේ තුඩපත උපුටනයක් අතිපූජ්‍ය නාවුල්ලේ ධම්මානන්ද නායක හිමියන්ගේ ඌව ඉතිහාසයේ ඇති අතර  පුංචිබණ්ඩාර සන්නස්ගලයන්ගේ සොරගුණු දේවාල පුවතේ ද වෙයි.

 

  • ‘කන්දකුමාර සිරිතේ’ පුරාණ පුස්කොල පොතක් වූ මෙහි එක් පිටපතක් භාරතරත්න කපුමහතා ළග තිබිණි. එය මා දකින විටත් පිටු ඉහිරී අභාවයට යමින් තිබුණු බව පෙනුනි. ලැබුණ අවසරය මත එහි අත්පිටපතක් සාදාගත් නමුත් ඊට ඔහුගේ අත්සනවත් ලබාගත නොහැකි වීම නිසා වලංගුතාවය ගැටළුවක්ව කණස්සල්ලට පත්ව සිටියෙමි. එහි තවත් පිටපතක් නයියන්ඩිකාර පංගුවේ ශිල්පීන් සතුව තිබෙන බව ශිල් පී එන්. කේ නන්දෝරිස් මහතා පැවසූ අතර එය දැකීමට අවස්ථාවක් නැතිවම එතුමාගේ අභාවය සිදු විය. තවත් පිටපතක් කවිකාර පංගුවේ ශිල්පියක් වූ හෙලහේනේ ඒබ්‍රහම් සිංඤෝ මහතා ළඟ තිබෙන බව දැනගන්නට ලැබුණ  ද නොසිතූ ලෙස ඔහුගේ අභාවයද සිදු විය. මෙහි තවත් පිටපතක් මහවල තැන්න වලව්වේ තිබී එවකට කෞතුකාගාර අධ්‍යක්ෂ වූ පී.ඊ.පී. දැරණියගලයන්ට ලැබී ඇත එතුමා  විසින් සංගෘහිත- ලංකා ජාතික පුස්තකාල ග්‍රන්ථමාලා අංක IX මානව විද්‍යාව හතරවන කලාපයේ “කන්දකුමාර සිරිතේ” නම් කාව්‍ය පන්තිය දක්නට හැකිව තිබීම මගේද වාසනාවකි. මංගලනාත බ්‍රාහ්මණවලියෙන් පැවත එන මුණුපුරකු වූ බාලචන්ද්‍ර බ්‍රාහ්මණ විසින් ක්‍රි.ව. 1708 දී (ශක වර්ෂ 1630) රචිත බව එහිම කියවෙයි. පහත සඳහන් උපුටා ගත් කවි දෙක විමසන්න.   
බාල චන්ද්‍ර මගෙ නම පවසාලා
ආල වඩන පද ස්තුති කරලා
රාල බාහ්මණ වලියයි තෙපලා
කෝල නැතුව කවි සිය බැඳදීලා

 

පොරණ සිටි නිරිඳුන්ගෙන ලත් එනමකි මුළුතුන් පැතිර යායන
අරන ඉටු දන් එපිට මුළු තුන් විමන තුළ එහි තේව කර එන
බඳින මේ කවි ඔහුගෙ මුනුබුරු නුවණ පමණක් ලදින් දැනගන
සවන සකවර්ෂයෙන් එක්වා දහස් හසියක තිසෙකි එපමණ

අතිරේක සටහන්

උග්ගල් අලුත්නුවර දේවාලයේ පුරාණ ලේකම් මිටියේ පැවති පුස්කොල ලේඛනය. මෙහි පිටපතක් කොළඹ කෞතුකාගාරයේ M 4 දරන සීමාසංකර විනොදනී පුස්කොල පොතේ අග පිටුවල ඇති ලේඛනයේ මෙය පැවසෙන්නේ .“…දෙකෝරලේ සේනාව දක්කවාගන්නා වෙලාවට සංඛ නාදයක් කන් ආබරණ වැටීමෙන් අහවදාල කල්හි මැදගම බණ්ඩාරගේ තුන්වන මුණුපුරා වන කෙනෙක්………” ලෙසිනි.

** මෙහි පැවසෙන ලෙස ඕපනායක වෙල්යායට පිවිසෙන ආසන්නයේ ඇති කඳු මුදුන ඒ පෙදෙස්වල වැසියන් විසින් “මාලිගා ගොඩැල්ල” සේ හඳුන්වන බව සෙවීම් වල දී හමු විය.

***මෙහි කියවෙන කොස් පැළය අද වට අඩි විස්සක්ද ඉක් මැවූ මහ රූස්ස ගසකි. දැනුදු පෙරහර මෙතනට පැමිණ නැවතී විශේෂ පූජා නැටුම් පැවැත් වීම පෙරසිරිත අනුව සිදුවේ. පුරාණයේ කොස් පැළයට ඉහළින් පෙරහර දිනවල සුදු උඩුවියනක් බැඳි බව කිය වෙන අතර අද ඒ වෙනුවට පෙරහර දිනවල සුදු පිරුවටයක් කොස්ගස වටා බැඳීම ආදාල රාජකාරි පරම්පරාවේ සිරිතකිත එය ඓතිහාසික පූජනීය වෘක්ෂයක් වශයෙන් බැතිමත්තු සලකති.

 

———————————————————————-

[i] දේවාලයේ මූලාරම්භක කපුමහතා වන මංගලනාත බ්‍රාහ්මණ වරයාගේ මීමුණු පුරකු බව ඔහුගේ වාසමගම අනුව ද පැහැදිලි වෙයි.  මී ළඟ ලිපියක මේ කපුමහතා පිළිබඳ විස්තර පැවසෙන බව සලකන්න

[ii] බාලචන්ද්‍ර බ්‍රාහ්මණයන් ක්‍රි.ව.1708 දී පබඳින බව පවසන ‘කන්දකුමාර සිරිතේ’ කාව්‍යය

[iii] බාලචන්ද්‍ර බ්‍රාහ්මණයන් ක්‍රි.ව.1708 දී පබඳින බව පවසන ‘කන්දකුමාර සිරිතේ’ කාව්‍යය

 

Advertisements