ඉස්සර පෙරහර කළ හැටි 2

 

1970 දශකය ට පෙර උග්ගල් අලුත්නුවර පෙරහර 2

පෙරවදන

මේ ලිපිය මීට පෙර  ලිපියට සම්බන්ධ වේ. පුරාණ සිතුවමක් සංරක්ෂණයට එය පිටපත් කර නැවත ඇඳීම කළ හැකිය. එහෙත් පුරාණ සම්ප්‍රදායයන් සිරිත් විරිත්  දැක ගැනීම කළ හැක්කේ ඒ සම්බන්ධව ලේඛන ගත විස්තර  මගින් හා පැරැන්නන්ගේ විස්තර අනුසාරයෙන් පමණි. මේ විස්තර ලේඛකයාගේ අතීත මතකයන් සමග පරිනත වයෝවෘද්ධයන්ගේ විස්තර ද  උපකාරයෙනි. විශ්වාසනීයත්වය තහවුරුව පිණිස සේයා සටහන් පුස්තකාල කියවීම්, ඡායා රූප හිඟවීය. එය අඩුවක් වුනත්. මේ සටහන් ද අනාගතයට කිසියම් සාක්ෂියක් වේවා යන්න ලේඛකයා ගේ පැතුමයි. මේ සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් මෙහි පුරාණ දේවාලසම්ප්‍රදාය ගමේ විසිතුරුත් දෙවනුව   සොරගුණය හා අම්මඩුව පුරාණ පුරාණ දේවාල සම්ප්‍රදායයනුත් ඇසුරු කළ බවද සලකන්න.

මළුවේ පෙරහර

උඩ මළුවේ පෙරහර දින පහක් පැවැත්වීම නියමය වුවද ඇතැම් වසරක එය දින 4 කට සීමා වෙයි. ඇතැම් වසරක දී දෙවේලේ පෙරහරටද මෙයම සිදුවෙයි. කෙසේ වුවද මහ පෙරහර දින පහක් පැවැත්වීමත් අනතුරු දින උදෑසන දියකැපීමත් සිදු කිරීම පෙර සිරිතයි..

මෙහෙම වෙන්නෙ ඇයි?

ඒ.එම්.එස්.එම්. පුංචිබණ්ඩාර නිලමේතුමා පෙරසිරිත් සම්ප්‍රදායය විස්තර කරන අවස්ථවක දී 1992 මහ පෙරහර පළමු දින

“පෙරහර  දින පහලවක්  බව පෙරසිරිත නෙව[i]. මාසෙ පෝය ගිය පෑලවියට මළුවෙ පෙරහර  පටන් ගත්තම ඊ ළඟ පහලොස්සකට  පෙරහර පහලොස් දවස හරියනව. ඒ හන්දයි එහෙම වෙන්නෙ. මේ අතරෙ තවත් කාරණාවක් තියනව. ඒ තමයි කෙම්මුර දවස් ඇල්ලීම. දෙවියන් මේ ලෝකයට දිවස්ලන්නෙ කෙම්මුර දවස් වල විතරයි. අනෙක් දවස්වල උන්නාන්සෙ දේව සමාගමට වඩිනව. ඒ දවස් වල දේවාලයෙ වැඩ ඉන්නෙ දෙවියන්නෙ මුරකාරයො වගේ සලකන අවසේස දෙවිවරු; ඒකියන්නෙ  සූනියං දෙයියොයි, කඩවර දෙවිවරුයි විතරයි. ඉතින් පටන් ගන්න දිනේ දෙවියන් දිවස්ලා වැඩ ඉන්න දවසකට වෙන්න ඕන කියන එක පෙරසිරිත. ඒ විදිහට දෙවියන් වීදි බස්සවල, දෙවේලේ පෙරහර කරන දවසත් කෙම්මුර දවසක් වෙන්න ඕන නිසා  සමහර අවරුදු වලට මළුවෙ පෙරහර දෙවේලෙ පෙරහර එහෙම වරින් වර දින හතරකට මාරු වෙන්නෙ”[ii]

නව වැඳුම් අවස්ථා තුනක්- ඒ.එම්. එස්. එම්. කුමාරසංහ බණ්ඩාර - 2011 පෙරහර පළමු දින

නව වැඳුම් අවස්ථා තුනක්- ඒ.එම්. එස්. එම්. කුමාරසංහ බණ්ඩාර මහත්මා- 2011 පෙරහර පළමු දින

පෙරසිරිත

පෙරසිරිත  කඩ නොකිරීමට රාජකාරි ඇත්තෝ බෙහෙවින්ම සැලකිලිමත් වෙති. ඉහත පළමු ඡේදයේ කියන දේ වඩා පැහැදිලි වීමට මෙවර මළුවේ පෙරහර යෙදෙන දින සැප්තැම්බර් 19 වුනොත් ඇති වන තත්වය විමසා බලන්න.

එය 19 සෙනසුරාදා දිනයකි. එය කෙම්මුර දිනයකි. එලෙස ආරම්භ වී පෙරහර  පස්වන වන දිනය උදාවන්නෙ බදාදා දිනයකටය. එහෙයින් මළුවේ පෙරහර දින පහ සම්පූර්ණ වෙයි. පසුදා බ්‍රහස්පතින්දා දිනය ද කෙම්මුර දිනයක් සේ සැලකීම  සිරිතකි. ඒ නිසා  දෙවේලේ පෙරහර පළමු දිනයට ගැනීම වරදක් නොව්. එහෙත් මෙවර දෙවේලේ පෙරහර දින පහක් පුරා පැවැත්වීමට නොහැකි වෙයි. එසේ වන්නේ මහ පෙරහරට කෙම්මුර දිනයක් වන සඳුදා දිනය යොදාගතයුතු බැවිනි.   මෙලෙස දින යොදා ගැනීම ඉදිරි කාලය වඩා වාසනාවන්ත සුබ එකක් බවට පත් වෙතැයි විශ්වාසයක් පවතී.  වීදි බැසීමට කෙම්මුර දින යෙදිය යුතුම වුව ද  දියකැපීමට එවැනි දිනයක් අවශ්‍ය නොවන බව පිළි ගැනේ ඒ අනුව කෙම්මුර දිනයක් නොවන ඔක්තෝබර් 02 දින  පෙරහර ගෙවදීම සිදු කළ හැකිය.

මළුවේ පෙරහර ට පෙර සර්වරාත්‍රික පිරිත් දේශනාවක් පවත්වා පසු දින සඟ සතු දානයක් දීම ද පෙරසිරිතක් බවට පත්ව ඇත[iii]. එහෙයින් සැප්තැම්ර් 17 වන  දින පිරිත් දේශනාව පවත්වා සිකුරාදා දින දානය පිරිනැමීම සිදු කෙරනු ඇත. ( මේ ගැන සවිස්තර පසුවට)

බස්නායක නිලමේ තුමා පැඬිල්ලීම

මළුවේ පෙරහර  ප්‍රථමයෙන් වීදි බසින්නට පෙර  ස්නානය කර පිරිසිදුවන බස්නායක නිලමේතුමා

බස්නායක නිළමේ පෙරහරේ ගමන් ගැනීම- 2011 මෙහි අත්තනායක මොහොට්ටාල නිළමේ සහ අතපත්තු මොහොට්ටාල නළමේ ද පිරිවරා සිටිති. (වර්තමාන රත්නපුර සමන් දේවාල බස්නායක නිළමේ වරයා වන මිගාර ජයසුන්දර මහතතා) බස්නායක නිලමේගේ පිරිවර ලෙස ඒ.එම්.එස්. එම් කුමාරසිංහ බණ්ඩාර මහතා සහ ඒ.එම්. එස්.එම් රත්නායක බණ්ඩාර මහතා ද වෙති.

දේවාලය කරාගොස්  කටයුතු සාර්ථක වන ලෙසට හිතේ තියාගන  පිංපෙට්ටියට පිරිසිදු කරගත් පඬුරු දමා කපුමහතා ලවා පඩුල්ලා ගැනීම ද පෙරසිරිතට අයත්ය. මේ කටයුතු සම්බන්ධීකරනය අවශ්‍ය පහසුකම් සලසසන්නේ අතපත්තු මොහොට්ටාල විසිනි. මේ හැර සෙසු ඕනෑම අවස්ථාවක බස්නායක නිලමේ තුමාට දේවාලය කරා   පැමිණ කටයුතු සොයා බලා ගැටළු නිරාකරණය  කළ හැකිය.

“හැමතිස්සෙම බස්නායක නිලමේ තුමා දේවාලයට එන්නෙ නෑ. දේවාලයේ රාජකාරි කටයුතු සොයා බලා අවශ්‍ය දේ කරවන්න අත්තනායක මොහොට්ටාල එක්ක අනිත් මොහොට්ටාලවරු ඉන්නව. මේව යෙදි බස්නායක නිළමේ තුමාට තොරතුරු අඩුපාඩු කියන්න තමා අතපත්තු මොහොට්ටාල ඉන්නෙ. බස්නායක නිලමේ තුමාට මොනවා හරි දේවාලයේ ඇතත්නට කියන්න ඕන නං ඒකෙ නියම වෙලා තියෙන්නෙත් අතපත්තු මොහොට්ටාලට. ඒ හන්ද අතපත්තු මොහොට්ටාල බස්නායක නිලමේ තුමා එක්ක නිතරම ඉන්න ඕන. මට හොඳට මතකයි සිඩ්නි එල්ලාවල බස්නායක නිළමෙ තුමා කටයුතු කරපු විදිහ. උන්නැහැ දේවාලෙ කටයතු සේරම දැන හිටිය. පුරාණ රජෙක් වගේ තමා උන්නැහැ හිටියෙ. නිතරම  “පුංචිබණ්ඩො මෙහෙවරෙන් අහවල් කටයුතු වරද්දනව ද කියල මට හිතෙනව. හොයා බලපං” කියල මාව පිටත් කරනවා. මම ගිහින් අත්තනායක මොහොට්ටාල හෙම එක්ක  කතා කරල අහල බලනව. දේවාලයට අඩුපාඩුවක් තියෙනව නං ගිහින් බස්නායක නිලමේ තුමාට කියනව. කිව්වම මොකද, රාජකාරි කාරයන් ගෙ පුංචි ආරවුලක් වගේ තිබුනොත් ඇර එහෙම අඩුපාඩු ඒ කාලෙ තිබුණෙ නැති තරං[iv].

පුරාණ පුස්කොල ලේඛනය

එවකට 84 වියේ පසුවෙමින් සිටි ඒ.එම්.එස්.එම් කරුණාරත්න බණ්ඩාර හිටපු අත්තනායක මොහොට්ටාල නිළමේතුමා තමා සතුව තැන්පත්ව තිබූ සිය මුත්තා කෙනෙක් විසින් සකස් කරන ලද පුරාණ අත්පිටපත භාර දීමට පෙර එය නැවත කියවා බලන අවස්ථාවක දී ගන්නා ලදී. මෙය කටුපෑනකින් ෆුල්ස් කැප් පිටු දෙකක ලියැවී ඇත්තකි. 2011 පෙරහර දිනක සිය නිවසේ දී

මහනුවර හෝ සීතාවක රාජ සමයේ ලියැවී ඇති බව පෙනීයන පුරාණ පුස්කොල ලේඛනයේ රජතුමා විසින් දින පහලවක් පෙරහර කළ බව සඳහන් වන්නේ මෙලෙසිනි. “…..ඉඳුරු දෙසට අභිමුඛව ඉඹුල්පේ දෙවනැන්නැහැ අතින් මඟුල් කප හිඳුවා ප්‍රතිෂ්ටාකර පහලොස් දවසක් පෙරහර මංඟල්ලය සිද්ධ කරවා වදාරමින් නිකිනි මස පුර පසලොස්වක් දා රෑ පාන්දර සිකුරාදාට එලිවෙන වෛතාල වේලාවට ….”

කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ඇති සීමාසංකර විනොදනියේ අග පිටුවල දැක්වෙන මේ ලේඛනයේ තවත් මුල් පිටපතක් උග්ගල් අලුත්නුවර දේවාලයේ ද තිබූ බව කියවේ.1922 බස්නායක නිලය දැරූ ජයවර්ධන බස්නායක නිලමේ අවදියේ උග්ගල් අලුත්නුවර දේවාලයේ ද  පැවති මේ පුරාණ ලේඛනයේ තවත් මුල් පිටපතක් දිරාපත්ව අස්ථානගතව ඇති බව කියවේ. එකල එය නැවත පිටපත් කර ලීවීමට තැත් කළ මොහොට්ටාල නිලමේ වරයකුගේ අත් පිටපතක උපුටනයක් පූජ්‍ය  කිරිඇල්ලේ ඤාණවිමල හිමිපාණන්ගේ සපරගමුවේ පැරණි ලියකියවිලි ග්‍රන්ථයේ උපුටා දැක්වේ.  දිරාපත්ව යන පුස්කාල ලේඛනයේ තවත් එකක්  පිටපත් කර තබන්නට තැත් කර ඇති බව පෙනෙන අත්පිටපතක කොටසක් අභාවප්‍රාප්ත අත්තනායක මොහොට්ටාලනිලමේ( අවුරුදු 84) ඒ.එම්. එස්. එම්. කරුනාරත්න බණ්ඩාර මහාත්මා විසින් ලබා දී එය ද ලේඛකයා සතුව සුරක්ෂිතව පවතින බව එතුමාට ගරු කිරීමක් ලෙස සඳහන් කෙර්.

සර්වරාත්‍රික පිරිත් දේශනාව හා සඟ සතු දානය පිරිනැමීම

1965 වසරේ දී පැල්මඩුල්ලේ  ටී.බී. වීරසේකර රටේ මහත්මයා මහත්මාණන් බස්නායක නිලමේ තනතුරට පත්විය. එතුමා විසින් මුල්වතාවට මළුවේ පෙරහර දිනට පෙර සර්වරාත්‍රික පිරිත් දේශනාවක් පවත්වා පසු දින දානයක් පිරිනමා ඉන් පසු දින සිට මළුවේ පෙරහර පැවැත්වීම ඇඹුණ බව පැරැන්නෝ පවසති. එය ලේඛකයාගේ මතකයේ ද යාන්තමට පවතී. දැන් එය නව සම්ප්‍රදායයක් ලෙස ස්ථාපිතව ඇතිබව පෙනීයයි. ඊටත් පෙර සිටම බෞද්ධ සිරිත් දේවාල පෙරහරේ මුල්තැන ගෙන තිබුණි. පෙරහර ආරම්භයට පෙර සර්වරාත්‍රික පිරිත් දේශනාවක් පවත්වා සඟ සතුදානයක් පිරි නැමීම සම්ප්‍රදායයක් බවට ත්විය. එලෙස තවත් පෙරසිරිතක් ලෙස එක්විය.   අඛණ්ඩව වසරක් පාසා පෙරහරට පෙර පිරිත් දේශනාව සහ දානයක් පිරිනැමීම වර්තමානයෙ පවතී. (තවත් විස්තර වෙනත් විශේෂ ලිපියක)

(ඉතිරි කොටස මී ළඟ ලිපියේ)

වදන් කෝෂය හා ලිපිය තුළ සටහන් වන පැරණි ව්‍යවහාර

  • අත්තනායක මොහොට්ටාල:- දේවාලයේ සාමප්‍රදායික ප්‍රධන විධායක නිලයයි. දේවාලයට ලැබෙන දේ සහ දේවාලයෙන් පිටතට දන දේ පිළිබඳ ගණන්තබා ගැනීම සිදුවන්නේ මේ නිලය විසිනි. මේ හැර සියලුම රාජකාරි ඇත්තන් ඔහුගේ නියමය අනුව කටයුතු කිරීමට බැඳි සිටිති. මෙහි දී ඔහුට සහාය වෙමින් ඔහුගේ නියමයන් අන් රාජකාරි ඇත්තන් වෙත ගෙන යන්නේ මළුවේ විදාන හෙවත් මළුවේ පණිවුඩකාර නිලය දරන රාජකාරි ඇත්තා විසිනි මේ නිසා මළුවේ විදානෙ දේවාලයේ කෙරන කටයතු සම්බන්ධ විශේෂ දැනුමක් ඇති තැනැත්තා බවට පත්වෙයි.
  • අරක් ගෙන සිටීම:- මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ ආරූඪ වී සිටීම යන්න හෙවත් බැල්ම හෙලා සිටීමය.
  • ඉඳුරු දෙස :- නැගෙන හිර දිශාව
  • ඉඹුල්පේ දෙවනැන්නැහැ:– පුරාණයේ තිබුණ බව අදාල ලේඛනයේ සඳහන් මේ නිලය දැන් දක්නට නොහැකිය. ඒ වෙනුවට මඟුල් කප රාජකාරිය වර්තමානයේ ඉටු කරනු ලබන්නේ මළුවේ විදානේ විසිනි.
  • කඩවර දෙවිවරු:- දේව සේනාවට අයත් අර්ධ දෙවිවරු මේ අය අවපක්ෂයට යක්ෂයන් සේ සැලකෙන අතර පුර පක්ෂයේ දී දෙවියන් සේ පිළිගැනෙයි.
  • කෙම්මුර දවස්: – දේව බැල්ම පවතින දෙවියන් වැඩ සිටින දින සේ සැලකේ. මේ දිනයන්හි වැඩමවන දේවාභරණ වලට දෙවියන් අරක්ගෙන ඇතැයි සිතති.  කෙම්මුර නොවන දිනයන් හි දේවාභරණ වලට අරක් ගෙන සිටින්නේ කඩවර දෙවියන් බව අදහති. පුරපක්ෂයේ පෙරහර කෙරෙන හෙයින් ඔවුන්ද   මේ කාලයේ දෙවිවරුන් බවට පත්ව සිටිති
  • ගෙවදීම:- දේවලයේ ඇතුල් මාලිගාවට හෙවත් වැඩහිටින මන්දිරයට දේවාභරණ වැඩමවීමය.
  • දිවස් ලනවා:- දෙවියන් ගේ බැල්ම ලැබෙනවා. – දෙවියන් දිවැසින් බලනවා
  • දේව සමාගම:- දෙවියන් දේවාලය සිය දේව සේනාවට පවරමින් දෙවිවරුන්ගේ සමාගමට යන බව මේ ඇත්තන්ගේ විශ්වාසයකි.
  • ප්‍රතිෂ්ටා කර හිඳුවා:- බිම සිටුවා ස්ථාවර කිරීම
  • පැඬිල්ලීම:- පඬුල්ලනවා. යනුවෙන් ද ව්‍යවහාර වෙයි. පරහඳගානවා යනුවෙන්ද ව්‍යවහාර වෙයි. දේවාලයට යන බැතිමතා පඬුරු පෙටිටියට කිසියම් මුදලක් දමා වැඩහිටින මාලිගාව දෙසට වැඳගන සිටින විට කපුමහතා සුදු හඳුන් කහ මිශ්‍ර තලපයකින් නළලේ තිලක තැබීම පැඬිල්ලීම ලෙස මේ ඇත්තෝ තේරුම් කර දෙති
  • පෙරසිරිත:- පෙරසිරිත යන්න ඉතා ප්‍රබල නීති රීති සමුදායයකි. මේ පිළිබඳ සවිස්තර තොරතුරු ඉදිරි ලිපියක දී
  • මඟුල් කප හිඳුවා: – කප්සිටුවීම මින් අදහස්වෙයි – මේ දේවාලයට ආවේනික කප්සිටුවීම පිළිබඳ සවිස්තර තොරතුරු ඉදිරි ලිපියක දී
  • මොහොට්ටාලවරු: ඉහත කියන අත්තනායක මොහොට්ටාල හැර තවත් මොහොට්ටාල වරු පිරිසක් වෙති. ඔවුහු සියලු දෙනාම ද පෙරහරේ ගමන් ගනිති. මේ අය විධායක නිලධාරීන් පිරිසක් වෙති. ඔවුන් සියලු දෙනාමද අත්තනායක මොහොට්ටාල යටතේ සිටින්නෝ වෙති.
  • වැඩමවීම:- දේවාභරණ පෙරහරේ ගෙන යාම මින් අදහස් වේ.
  • වීදි බස්සනවා:- දේවාභරණ දේවාලයෙන් පිටත වීදියට ගෙනයාම මින් අදහස් වේ.
  • වෛතාල වෙලාව:- උදෑසන ඉරු නැගීමට තදාසන්න වෙලාව. මේ පිළිබඳ සවිස්තර තොරතුරු ඉදිරි ලිපියක දී
  • ස්නානය:- දිය නෑම හෙවත් නා ගැනීම. ඉස්නානය යනුවෙන් ද ව්‍යවහාරවෙයි.
  • සූනියම් දෙවි:- මේද අර්ධ දෙවිකෙනෙකි. මේ දෙවියන් කඩවර දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රධානියා සේ සැලකේ. (මේ පිළිබඳ සවිස්තර තොරතුරු ඉදිරි ලිපියක දී)

———————————————————

[i]  කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ M 4 දරන සීමාසංකර විනොදනී අග පිටු  අමුණා ඇති අග පිටු. – ( මෙහි පිටතක් පුංචිබණ්ඩාර සන්නස් ගලයන්ගේ සොරගුණු දේවාල පුවත ග්‍රන්ථයේ ද උපුටා දක්වා ඇත.1922 බස්නායක නිලය දැරූ ජයවර්ධන බස්නායක නිලමේ අවදියේ උග්ගල් අලුත්නුවර දේවාලයේ ද  පැවති මේ පුරාණ ලේඛනයේ තවත් මුල් පිටපතක් දිරාපත්ව අස්ථානගතව ඇති බව කියවේ එකල එය නැවත පිටපත් කර ලීවීමට තැත් කළ මොහොට්ටාල නිලමේ වරයකුගේ අත් පිටපතක උපුටනයක් පූජ්‍ය  කිරිඇල්ලේ ඤාණවිමල හිමිපාණන්ගේ සපරගමුවේ පැරණි ලියකියවිලි ග්‍රන්ථයේ දැක්වේ.  දිරාපත්ව යන පුස්කාල ලේඛනයේ තවත්  පිටපත් කර තබන්නට තැත් කර ඇති අත්පිටපතක කොටසක් අභාවප්‍රාප්ත අත්තනායක මොහොට්ටාලනිලමේ( අවුරුදු 84) ඒ.එම්. එස්. එම්. කරුනාරත්න බණ්ඩාර මහාත්මා විසින් ලබා දී එය දැනුදු ලේඛකයා සතුව පවතින බව එතුමාට ගරු කිරීමක් ලෙස සඳහන් කෙර්. 2011 ඔක්තෝබර් මස අභාවප්‍රාප්ත වීය)

[ii] අභාවප්‍රාප්ත් ගණිත පංගුවේ දැනමුත්තකු වූ ඒ.ජී. අල්ලිස් මහත්මා ( ප්‍රදේශයේ පමණක් නොව පළාතේම සිටි ජ්‍යොති ශාස්ත්‍රඥයකු වූ මේ මහත්මා සිය සාම්ප්‍රදායික පුරාණ දැනුම සේම නවිණ ජ්‍යොත්ශය ද ඇසුරෙන් ශාස්ත්‍රීය කටයුතු වල යෙදුන මුළු දිවයිනටම සාම විනිසුරු වශයෙන් ගෞරව සම්මාන ලාභියෙක්ව සිටියෙකි. එතුමගේ සේවය ලබාගන්නන්ගේ නොමද ප්‍රසාදය දිනා ගනිමින් කටයුතු කළ අයෙකි. 2012 සැප්තැම්ර් 09 දින අභාවප්‍රාප්ත විය)

[iv]   ඒ.එම්. එස්.එම්. පුංචිබණ්ඩාර මහත්මා – 1991 මහ පෙරහර පළමු දින ප.ව. 3.00 ට පමණ දේවාල පරිශ්‍රයේ දී.( 1933 සිට 2003 දක්වාම අතපත්තු මොහොට්ටාල පදවිය දැරූ අභාවප්‍රාප්ත ඒ.එම්.එස්.එම් පුංචිබණ්ඩාර මහත්මා. 1912 උපත ලැබ 1933 දක්වාම රාජකාරියේ යෙදී 2004 දී අභාවප්‍රාප්ත වීය)